တရားေတာ္ရဲ႕ ဂုဏ္ေတာ္ေျခာက္ပါးမွာ “သႏၵိ႒ိက”ဂုဏ္ေတာ္ဆုိတာ ရွိပါတယ္။ ကုိယ္တုိင္ဒိ႒မ်က္ျမင္ သိျမင္ႏုိင္တဲ့ ဂုဏ္ေတာ္ပါ။ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ တရားေတာ္မ်ားဟာ ေဟာေတာ္မူတဲ့အတုိင္း၊ လမ္းညြန္တဲ့အတုိင္း လုိက္နာက်င့္သုံး ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ ဘယ္သူမဆုိ က်င့္သုံးႏုိင္တာနဲ႔အမွ် အက်ိဳးတရားကုိ ျပန္လည္ရရွိေစႏုိင္တဲ့ အစြမ္းဂုဏ္အင္ ရွိတယ္လုိ႔ ဆုိလုိတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ယုံၾကည္မႈသဒၶါတရား၊ ျပတ္သားတဲ့ ေစတနာမ်ား၊ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈ ၀ိရိယတရားမ်ားနဲ႔အညီ က်င့္ႀကံႀကိဳးကုတ္ အားထုတ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ ဘယ္သူပဲ က်င့္က်င့္၊ ဘယ္မွာပဲက်င့္က်င့္ က်င့္ႀကံႏုိင္သေလာက္ လက္ေတြ႕ဘ၀မွာလည္း အက်ိဳးထူးတရားကုိ ျဖစ္ေစမွာ အမွန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗုဒၶတရားေတာ္ရဲ႕ အစြမ္းသတၱိဟာ လက္ေတြ႕က်င့္ႀကံ လုိက္နာသူကုိသာ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ က်င့္ႀကံအားထုတ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ လူမ်ိဳးလည္း မခဲြျခား၊ အသားအေရာင္လည္း မခဲြျခား၊ က်ားမလည္း မခဲြျခားဘဲ အက်ိဳးထူးသတၱိကုိ ျဖစ္ေစမွာျဖစ္သလုိ မလုိက္နာမက်င့္သုံးဘဲ မေကာင္းတဲ့ အလုပ္ေတြနဲ႔ ေနထုိင္ေနၾကမယ္ဆုိရင္လည္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြေရာ ဘာသာ၀င္ မဟုတ္သူေတြအတြက္ပါ မ်က္ႏွာလုိက္ျခင္းမရွိ တန္ျပန္အျပစ္ကုိ ျဖစ္ေစတတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဘုရားရွင္က ခ်မွတ္ထားတာ မဟုတ္ဘဲ သဘာ၀နိယာမ၊ ကမၼနိယာမ အမွန္တရားကုိက ျဖစ္ေစတဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ သေဘာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္သူမဆုိ ေကာင္းတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ မေကာင္းတာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္လုိ႔ ဆုိျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
ဗုဒၶဘာသာဟာ အက်င့္ပုိင္းကုိ ဦးစားေပးတဲ့ ဘာသာျဖစ္တဲ့အတြက္ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္ႀကံသူမွန္သမွ်ကုိ လည္း သူတုိ႔သူတုိ႔ရဲ႕ က်င့္ႀကံႏုိင္မႈ အေပၚလုိက္ကာ အက်ိဳးတရား ျဖစ္ထြန္းမႈကုိ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြအတြက္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀မွာပဲ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစတတ္ၿပီး တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြ အတြက္ေတာ့ ေသၿပီးဒုတိယ ဘ၀မွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစတတ္ကာ တစ္ခ်ိဳ႕က်ေတာ့ ေသၿပီးေနာက္ ဘ၀တစ္ခုခုမွာ အခါအခြင့္သင့္သလုိ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါက လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးသူေတြရဲ႕ စိတ္ေစတနာေဇာ အေပၚကုိလုိက္ၿပီး ကြဲျပားသြားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ကာလအတိအက် မေျပာႏုိင္ေပမယ့္ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္၊ တကယ္ျဖစ္တယ္ဆုိတာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္ဆုိတဲ့ အပုိင္းမွာ လုပ္တဲ့သူရဲ႕ အလုပ္နဲ႔ ေစတနာကုိလုိက္ၿပီး တူညီတဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဗုဒၶဘာသာေတြ လုပ္ႏုိင္တဲ့ အလုပ္ေတြကုိ ခဲြျခားျပရမယ္ဆုိရင္ ဗုဒၶဘာသာ တစ္ေယာက္ဟာ
ကုိယ္က်င့္သိကၡာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း သီလအလုပ္
ေပးကမ္းလွဴဒါန္းျခင္း ဒါနအလုပ္
သမထပြားမ်ားျခင္း သမာဓိအလုပ္
၀ိပႆနာပြားမ်ားျခင္း ပညာအလုပ္ ဆုိတဲ့အလုပ္ေတြကုိ လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အလြယ္ေျပာရရင္ ဒါန၊ သီလ၊ ဘာ၀နာ အလုပ္ေတြေပါ့။ ဒီအလုပ္ေတြထဲက ကုိယ္ဘာကုိ ေရြးခ်ယ္လုပ္မလဲဆုိတာ ကုိယ့္အေပၚမူတည္ၿပီး ကုိယ္ေရြးခ်ယ္လုပ္တဲ့ အလုပ္မွာ စိတ္ေစတနာ ထက္သန္စြာနဲ႔ လုပ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ အဲဒီေရြးခ်ယ္လုပ္တဲ့ အလုပ္ရဲ႕ တူညီတဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ အက်ိဳးကုိ ရရွိေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆုိၾကပါစုိ႔။ ကုိယ္က အလွဴအတန္းျပဳရတာ ၀ါသနာပါၿပီး အလွဴဒါန ျပဳရျခင္းကုိ စိတ္အစဥ္မွာ ျပင္းျပထက္သန္စြာ ရွိေနကာ ေစတနာ ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ေပးလွဴတတ္တယ္ဆုိရင္ အဲဒီလွဴဒါန္းမႈရဲ႕ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈဟာ ဒီဘ၀မွာပဲ သိသိသာသာ အက်ိဳးေပးတတ္တာကုိ သတိထားၾကည့္တဲ့ အခါ သိႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ မရွိရွိတာကုိ ပုဂၢိဳလ္မေရြး၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပါ၊ အလွဴခံပုဂၢိဳလ္ လုိတာျပည့္ဖုိ႔ သက္သက္နဲ႔ လွဴဒါန္းေပးကမ္းတတ္တဲ့ သူဟာ သူကုိယ္တုိင္လည္း ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ ကူညီေဖးမမယ့္သူေတြ၊ ေကၽြးေမြးေစာင့္ေရွာက္မယ့္သူေတြ၊ ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ လုိအပ္ခ်က္ကုိ ျဖည့္ဆည္းေပးမယ့္သူေတြ၊ ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ ဆင္းရဲဒုကၡမရွိ ခ်မ္းခ်မ္းသာသာ ေနရတဲ့ အျဖစ္ေတြနဲ႔ ႀကံဳၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႀကဳံလည္းႀကဳံဖူးၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဟာ ခ်မ္းသာမႈကုိ ျဖစ္ေစတဲ့ သတၱိရွိတဲ့ အတြက္ ဒါနအားသန္တဲ့ သူေတြအတြက္ ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ျပည့္စုံခ်မ္းသာမႈကေတာ့ တစ္ခါတစ္ေလ ဒီဘ၀မွာပဲ လက္ေတြ႕ ရႏုိင္တာေတြ ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ဒါက ဒါနဆုိတဲ့ အလုပ္ရဲ႕ လက္ေတြ႕ဆန္တဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
တစ္ခါတစ္ေလ ဒါနရဲ႕ လက္ေတြ႕အက်ိဳးေလးေတြ ရရွိတတ္တာကုိ သတိျပဳမိၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္ေစတနာအျပည့္နဲ႔ ကုိယ့္မွာရွိတဲ့ အရာတစ္ခုခုကုိ လုိအပ္တဲ့သူ တစ္ေယာက္ေယာက္ကုိ ေပးလွဴလုိက္တဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈဟာ အဲဒီေန႔မွာပဲ ကုိယ့္ကုိလည္း တစ္ေယာက္ေယာက္က တစ္ခုခု အက်ိဳးျပဳသြားတာ၊ တစ္ခုေပးသြားတာ၊ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္လည္း တစ္ခုခု ရလုိက္တာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါဟာ တုိက္ဆုိင္မႈမဟုတ္တဲ့ မျမင္ႏုိင္တဲ့ ဒါနရဲ႕ လက္ေတြ႕က်တဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ ေလးေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဘုန္းဘုန္းရဲ႕ စာသင္သားဘ၀က အျဖစ္ေလးကုိ သတိရမိပါတယ္။း စာသင္သားဘ၀က ရွားရွားပါးပါး ရရွိထားတဲ့ သကၤန္းအသစ္ေလး တစ္စုံကုိ ဒုလႅဘရဟန္း အရမ္း၀တ္ခ်င္ေနတဲ့ ဒကာေလးတစ္ေယာက္ကုိ ေစတနာအျပည့္နဲ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မပါဘဲ လွဴလုိက္ဖူးပါတယ္။ အဲဒီေန႔ ညေနမွာပဲ တစ္ခါမွ ျမင္ဖူးျခင္း၊ ေတြးဖူးျခင္း၊ သိကၽြမ္းျခင္း မရွိတဲ့ ဇနီးေမာင္ႏွံ ႏွစ္ေယာက္ကုိ လမ္းမွာေတြ႕ၿပီး သူတုိ႔လွဴတဲ့ အလွဴကုိ လက္ခံရရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါဟာ တုိက္ဆုိင္မႈလုိ႔ ဆုိႏုိင္ေပမယ့္ အဲဒီေန႔ မနက္ပုိင္းက ေစတနာသဒၶါတရား အျပည့္နဲ႔ လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ သကၤန္းအလွဴရဲ႕ လက္ေတြ႕က်တဲ့ တန္ျပန္အက်ိဳးေပးမႈလုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ အျဖစ္မ်ိဳးကေတာ့ လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ သူေတြအေနနဲ႔ မၾကာမၾကာ ေတြ႕ေနရမွာျဖစ္ပါတယ္္။ ဒါဟာ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္ဆုိတဲ့ နိယာမရဲ႕ လက္ေတြ႕သာဓကပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီလုိပဲ ကုိယ္က်င့္သီလ ေစာင့္ထိန္းျခင္းဆုိတဲ့ သီလအလုပ္ကုိ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္ႀကံေလ့ ရွိတဲ့သူေတြ အတြက္လည္း ဒီအလုပ္ရဲ႕ လက္ေတြ႕အက်ိဳး သက္ေရာက္မႈကုိ သတိျပဳမိၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သီလေစာင့္ထိန္းမႈရဲ႕ ထူးျခားမႈကုိ ခံစားဖူးၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သီလရဲ႕ အစြမ္းသတၱိက အရင္ဆုံး ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ယုံၾကည္မႈအားေတြ ျဖစ္ေစပါတယ္။ သီလလုံၿခဳံေနတဲ့အတြက္လည္း အေၾကာက္တရားကင္းေနၿပီး ဘယ္လုိပရိတ္သတ္ထဲမဆုိ ၀င္ရဲပါတယ္။ သီလလုံၿခဳံတဲ့အတြက္ ေမ့ေလ်ာ့မႈမရွိဘဲ ေသတဲ့အထိ သတိၿမဲေနတတ္ပါတယ္။ သီလရဲ႕ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈက ေစာင့္ထိန္းတဲ့သူေတြကုိ အသက္ရွည္ၿပီး၊ အဆင္းလွကာ၊ က်န္းမာမႈကုိ ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါက သီလရဲ႕ ေယဘုယ် အက်ိဳးသက္ေရာက္ မႈေလးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သီလေစာင့္ထိန္းျခင္း အလုပ္ကုိ လုပ္ေနတဲ့သူ မွန္သမွ် ဘယ္သူမဆုိ ဒီသက္ေရာက္မႈကုိ ခံစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ေတြ႕လုပ္ၾကည့္ရင္ လက္ေတြ႕ရႏုိင္တာကေတာ့ လက္ေတြ႕လုပ္ေနတဲ့ သူေတြ သိၾကပါတယ္။
တစ္ေလာကေတာင္ အင္တာနက္မွာ ၀ါတြင္းအဓိ႒ာန္၀င္ၿပီး ဥပုသ္ေန႔တုိင္း ဥပုသ္သီလ ေစာင့္ၾကည့္ၾကဖုိ႔ တုိက္တြန္းတဲ့ ပုိ႔စ္ေလးကုိဖတ္ၿပီး လက္ေတြ႕အဓိ႒ာန္၀င္ကာ လုပ္ၾကည့္ၾကတဲ့ သူေတြဆီက “ဥပုသ္ေန႔ကုိ မလြတ္တမ္း ဥပုသ္သီလ ေစာင့္မယ္ဆုိတဲ့ စိတ္ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေလးနဲ႔ ပထမဆုံး ဥပုသ္ေန႔မွာ ဥပုသ္ေစာင့္တာပဲ ရွိေသးတယ္ သိသိသာသာ ထူးျခားမႈေတြကုိ ခံစားရေၾကာင္း” ေျပာလာသံေတြ ၾကားသိရပါတယ္။ “ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မပါတဲ့ အဓိ႒ာန္ တစ္ခုအေနနဲ႔ ဒီႏွစ္၀ါတြင္း ဥပုသ္ေန႔ေတြမွာေတာ့ ဥပုသ္သီလကုိ မလြတ္တမ္း ေစာင့္ႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားမယ္”ဆုိတဲ့ ခုိင္မာတဲ့ သႏၷိ႒ာန္ စကားေလးေတြလည္း ၾကားခဲ့ရပါတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ သီလေစာင့္ထိန္းျခင္းဆုိတဲ့ အလုပ္ကုိ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးေနမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ဒီသီလရဲ႕ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးကေတာ့ ဘယ္သူ႔ထံမဆုိ ေရာက္ရွိလာမွာ အမွန္ပါပဲ။ လက္ေတြ႕လုပ္ျဖစ္ဖုိ႔နဲ႔ လုိခ်င္ေတာင့္တမႈ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ မလုပ္ျဖစ္ဖုိ႔ဘဲ အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒီလုိ သေဘာေတြမပါဘဲ လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္တဲ့ အလုပ္ျဖစ္လုိ႔ လုပ္ကုိလုပ္မယ္ဆုိတဲ့ စိတ္ဆုံးျဖတ္ခ်က္နဲ႔သာ လုပ္ေနမယ္ဆုိရင္ ကံကလည္း သူ႔အလုပ္သူလုပ္ေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔အက်ိဳးေပး သူေပးေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ သမထ၊ ၀ိပႆနာဆုိတဲ့ ဘာ၀နာ အလုပ္ေတြမွာလည္း ဒီအတုိင္းပါပဲ။ သမထဘာ၀နာရဲ႕ အစြမ္းသတၱိက အားထုတ္ေနစဲအခုိက္္မွာ ပူေလာင္မႈ ကိေလသာေတြကုိ ခြာထားၿပီး စိတ္အစဥ္ ၿငိမ္းေအးမႈကုိ ျဖစ္ေစကာ ပီတိတရားေတြကုိ တုိးပြားေစပါတယ္။ ၀ိပႆနာ အလုပ္ကေတာ့ လုပ္ရင္းလုပ္ရင္ ကိေလသာေတြကုိ ၀ိပႆနာဉာဏ္နဲ႔ အျမစ္ျပတ္ သတ္ေပးတဲ့ အစြမ္းသတၱိရွိပါတယ္။ ဒီ၀ိပႆနာ အလုပ္က ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈမ်ားေလ ဉာဏ္စဥ္ျမင့္ေလျဖစ္ၿပီး ဉာဏ္ေတြတက္တာနဲ႔ ကိေလသာတြကုိ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု သတ္သတ္ေပးသြားေစပါတယ္။ ေနာက္ဆုံး နိဗၺာန္ေရာက္တဲ့ အထိပုိ႔ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ဒီသမထ၊ ၀ိပႆနာ အလုပ္ဟာလည္း တကယ္ႀကိဳးႀကိဳးစားစားနဲ႔ လုပ္ရင္ ဘယ္သူမဆုိ လုပ္ႏုိင္သမွ် အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ လုပ္ႏုိင္သမွ် စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ ကိေလသာေခါင္းပါးမႈ၊ အၾကြင္းမဲ့ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းမႈေတြကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ စိတ္ကူးရင္ မဟုတ္ဘဲ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္မႈနဲ႔ သိရ၊ ခံစားရတဲ့ အလုပ္ေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီဘာ၀နာ အလုပ္ဟာလည္း တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတဲ့အလုပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ျဖစ္ဖုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆုိလုိတာက ဗုဒၶဘာသာ တရားေတာ္မ်ားဟာ အက်င့္တရား ဦးစားေပးထားတဲ့ တရားေတာ္မ်ား ျဖစ္တဲ့အတြက္ အျခားကမၻာ့ဘာသာမ်ားနဲ႔ မတူဘဲ တမူထူးျခားေနတာ ျဖစ္ၿပီး သဒၶါ၊ ပညာ၊ ၀ိရိယတရားေတြ ယုတ္ေလ်ာ့လာတဲ့ ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ အႏွစ္သာရရွိေပမယ့္ အေရအတြက္ နည္းေနတဲ့သေဘာ သက္ေရာက္ေနေပမယ့္ လက္ေတြ႕လုပ္ရင္ လုပ္တဲ့အတုိင္း အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ ကမၻာတစ္၀ွန္းမွာ ဗုဒၶရဲ႕ တရားေတာ္မ်ားဟာ အစမ္းသပ္ခံႏုိင္တဲ့ တရားေတာ္မ်ား၊ ယုတၱိက်တဲ့ တရားေတာ္မ်ား၊ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတဲ့ တရားေတာ္မ်ားအျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္အတင္ခံကာ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးသူေတြနဲ႔ တျဖည္းျဖည္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္လာတယ္ဆုိတာ သိေစလုိတာပါ။ သႏၵိ႒ိက ဂုဏ္ေတာ္အဖြင့္အတုိင္း တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္ဆုိတာ လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္ရင္းျဖင့္ သိေစလုိတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ အေျပာမဟုတ္ အလုပ္နဲ႔ သက္ေသျပႏုိင္တဲ့ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ တရားေတာ္မ်ားကုိ ဟုိစာဖတ္၊ ဒီစာဖတ္၊ ဟိုေတြးဒီေတြး၊ ဟုိေ၀ဘန္ဒီေ၀ဘန္ လုပ္ေနၾကတာထက္ ဗုဒၶညြန္ျပတဲ့အတုိင္း လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးျခင္းျဖင့္ ကုိယ္ကုိယ္တိုင္ အက်ိဳးတရားကုိ လက္ေတြ႕ခံစားႏုိင္ေအာင္ က်င့္ႀကံႀကိဳးကုတ္ အားထုတ္ၿပီး ကုိယ္တုိင္ဒိ႒ မ်က္ျမင္သိျမင္ႏုိင္တဲ့ ဂုဏ္ေတာ္အထူးကုိ အရယူၾကည့္ၾကဖုိ႔ တုိက္တြန္းရင္း သီလကုိ အေျခခံတဲ့ ဒါန၊ ဘာ၀နာ အလုပ္မ်ားရဲ႕ လက္ေတြ႕ဆန္တဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ အေၾကာင္း တစ္ေစ့တစ္ေစာင္း တင္ျပလုိက္ရပါတယ္။
ဗုဒၶဘာသာဟာ အက်င့္ပုိင္းကုိ ဦးစားေပးတဲ့ ဘာသာျဖစ္တဲ့အတြက္ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္ႀကံသူမွန္သမွ်ကုိ လည္း သူတုိ႔သူတုိ႔ရဲ႕ က်င့္ႀကံႏုိင္မႈ အေပၚလုိက္ကာ အက်ိဳးတရား ျဖစ္ထြန္းမႈကုိ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြအတြက္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀မွာပဲ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစတတ္ၿပီး တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြ အတြက္ေတာ့ ေသၿပီးဒုတိယ ဘ၀မွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစတတ္ကာ တစ္ခ်ိဳ႕က်ေတာ့ ေသၿပီးေနာက္ ဘ၀တစ္ခုခုမွာ အခါအခြင့္သင့္သလုိ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါက လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးသူေတြရဲ႕ စိတ္ေစတနာေဇာ အေပၚကုိလုိက္ၿပီး ကြဲျပားသြားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ကာလအတိအက် မေျပာႏုိင္ေပမယ့္ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္၊ တကယ္ျဖစ္တယ္ဆုိတာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္ဆုိတဲ့ အပုိင္းမွာ လုပ္တဲ့သူရဲ႕ အလုပ္နဲ႔ ေစတနာကုိလုိက္ၿပီး တူညီတဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဗုဒၶဘာသာေတြ လုပ္ႏုိင္တဲ့ အလုပ္ေတြကုိ ခဲြျခားျပရမယ္ဆုိရင္ ဗုဒၶဘာသာ တစ္ေယာက္ဟာ
ကုိယ္က်င့္သိကၡာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း သီလအလုပ္
ေပးကမ္းလွဴဒါန္းျခင္း ဒါနအလုပ္
သမထပြားမ်ားျခင္း သမာဓိအလုပ္
၀ိပႆနာပြားမ်ားျခင္း ပညာအလုပ္ ဆုိတဲ့အလုပ္ေတြကုိ လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အလြယ္ေျပာရရင္ ဒါန၊ သီလ၊ ဘာ၀နာ အလုပ္ေတြေပါ့။ ဒီအလုပ္ေတြထဲက ကုိယ္ဘာကုိ ေရြးခ်ယ္လုပ္မလဲဆုိတာ ကုိယ့္အေပၚမူတည္ၿပီး ကုိယ္ေရြးခ်ယ္လုပ္တဲ့ အလုပ္မွာ စိတ္ေစတနာ ထက္သန္စြာနဲ႔ လုပ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ အဲဒီေရြးခ်ယ္လုပ္တဲ့ အလုပ္ရဲ႕ တူညီတဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ အက်ိဳးကုိ ရရွိေစမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆုိၾကပါစုိ႔။ ကုိယ္က အလွဴအတန္းျပဳရတာ ၀ါသနာပါၿပီး အလွဴဒါန ျပဳရျခင္းကုိ စိတ္အစဥ္မွာ ျပင္းျပထက္သန္စြာ ရွိေနကာ ေစတနာ ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ေပးလွဴတတ္တယ္ဆုိရင္ အဲဒီလွဴဒါန္းမႈရဲ႕ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈဟာ ဒီဘ၀မွာပဲ သိသိသာသာ အက်ိဳးေပးတတ္တာကုိ သတိထားၾကည့္တဲ့ အခါ သိႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ မရွိရွိတာကုိ ပုဂၢိဳလ္မေရြး၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပါ၊ အလွဴခံပုဂၢိဳလ္ လုိတာျပည့္ဖုိ႔ သက္သက္နဲ႔ လွဴဒါန္းေပးကမ္းတတ္တဲ့ သူဟာ သူကုိယ္တုိင္လည္း ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ ကူညီေဖးမမယ့္သူေတြ၊ ေကၽြးေမြးေစာင့္ေရွာက္မယ့္သူေတြ၊ ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ လုိအပ္ခ်က္ကုိ ျဖည့္ဆည္းေပးမယ့္သူေတြ၊ ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ ဆင္းရဲဒုကၡမရွိ ခ်မ္းခ်မ္းသာသာ ေနရတဲ့ အျဖစ္ေတြနဲ႔ ႀကံဳၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႀကဳံလည္းႀကဳံဖူးၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဟာ ခ်မ္းသာမႈကုိ ျဖစ္ေစတဲ့ သတၱိရွိတဲ့ အတြက္ ဒါနအားသန္တဲ့ သူေတြအတြက္ ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ျပည့္စုံခ်မ္းသာမႈကေတာ့ တစ္ခါတစ္ေလ ဒီဘ၀မွာပဲ လက္ေတြ႕ ရႏုိင္တာေတြ ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ဒါက ဒါနဆုိတဲ့ အလုပ္ရဲ႕ လက္ေတြ႕ဆန္တဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
တစ္ခါတစ္ေလ ဒါနရဲ႕ လက္ေတြ႕အက်ိဳးေလးေတြ ရရွိတတ္တာကုိ သတိျပဳမိၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္ေစတနာအျပည့္နဲ႔ ကုိယ့္မွာရွိတဲ့ အရာတစ္ခုခုကုိ လုိအပ္တဲ့သူ တစ္ေယာက္ေယာက္ကုိ ေပးလွဴလုိက္တဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈဟာ အဲဒီေန႔မွာပဲ ကုိယ့္ကုိလည္း တစ္ေယာက္ေယာက္က တစ္ခုခု အက်ိဳးျပဳသြားတာ၊ တစ္ခုေပးသြားတာ၊ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္လည္း တစ္ခုခု ရလုိက္တာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါဟာ တုိက္ဆုိင္မႈမဟုတ္တဲ့ မျမင္ႏုိင္တဲ့ ဒါနရဲ႕ လက္ေတြ႕က်တဲ့ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ ေလးေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဘုန္းဘုန္းရဲ႕ စာသင္သားဘ၀က အျဖစ္ေလးကုိ သတိရမိပါတယ္။း စာသင္သားဘ၀က ရွားရွားပါးပါး ရရွိထားတဲ့ သကၤန္းအသစ္ေလး တစ္စုံကုိ ဒုလႅဘရဟန္း အရမ္း၀တ္ခ်င္ေနတဲ့ ဒကာေလးတစ္ေယာက္ကုိ ေစတနာအျပည့္နဲ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မပါဘဲ လွဴလုိက္ဖူးပါတယ္။ အဲဒီေန႔ ညေနမွာပဲ တစ္ခါမွ ျမင္ဖူးျခင္း၊ ေတြးဖူးျခင္း၊ သိကၽြမ္းျခင္း မရွိတဲ့ ဇနီးေမာင္ႏွံ ႏွစ္ေယာက္ကုိ လမ္းမွာေတြ႕ၿပီး သူတုိ႔လွဴတဲ့ အလွဴကုိ လက္ခံရရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါဟာ တုိက္ဆုိင္မႈလုိ႔ ဆုိႏုိင္ေပမယ့္ အဲဒီေန႔ မနက္ပုိင္းက ေစတနာသဒၶါတရား အျပည့္နဲ႔ လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ သကၤန္းအလွဴရဲ႕ လက္ေတြ႕က်တဲ့ တန္ျပန္အက်ိဳးေပးမႈလုိ႔ ေျပာႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ အျဖစ္မ်ိဳးကေတာ့ လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ သူေတြအေနနဲ႔ မၾကာမၾကာ ေတြ႕ေနရမွာျဖစ္ပါတယ္္။ ဒါဟာ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္ဆုိတဲ့ နိယာမရဲ႕ လက္ေတြ႕သာဓကပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီလုိပဲ ကုိယ္က်င့္သီလ ေစာင့္ထိန္းျခင္းဆုိတဲ့ သီလအလုပ္ကုိ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္ႀကံေလ့ ရွိတဲ့သူေတြ အတြက္လည္း ဒီအလုပ္ရဲ႕ လက္ေတြ႕အက်ိဳး သက္ေရာက္မႈကုိ သတိျပဳမိၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သီလေစာင့္ထိန္းမႈရဲ႕ ထူးျခားမႈကုိ ခံစားဖူးၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သီလရဲ႕ အစြမ္းသတၱိက အရင္ဆုံး ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ယုံၾကည္မႈအားေတြ ျဖစ္ေစပါတယ္။ သီလလုံၿခဳံေနတဲ့အတြက္လည္း အေၾကာက္တရားကင္းေနၿပီး ဘယ္လုိပရိတ္သတ္ထဲမဆုိ ၀င္ရဲပါတယ္။ သီလလုံၿခဳံတဲ့အတြက္ ေမ့ေလ်ာ့မႈမရွိဘဲ ေသတဲ့အထိ သတိၿမဲေနတတ္ပါတယ္။ သီလရဲ႕ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈက ေစာင့္ထိန္းတဲ့သူေတြကုိ အသက္ရွည္ၿပီး၊ အဆင္းလွကာ၊ က်န္းမာမႈကုိ ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါက သီလရဲ႕ ေယဘုယ် အက်ိဳးသက္ေရာက္ မႈေလးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သီလေစာင့္ထိန္းျခင္း အလုပ္ကုိ လုပ္ေနတဲ့သူ မွန္သမွ် ဘယ္သူမဆုိ ဒီသက္ေရာက္မႈကုိ ခံစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ေတြ႕လုပ္ၾကည့္ရင္ လက္ေတြ႕ရႏုိင္တာကေတာ့ လက္ေတြ႕လုပ္ေနတဲ့ သူေတြ သိၾကပါတယ္။
တစ္ေလာကေတာင္ အင္တာနက္မွာ ၀ါတြင္းအဓိ႒ာန္၀င္ၿပီး ဥပုသ္ေန႔တုိင္း ဥပုသ္သီလ ေစာင့္ၾကည့္ၾကဖုိ႔ တုိက္တြန္းတဲ့ ပုိ႔စ္ေလးကုိဖတ္ၿပီး လက္ေတြ႕အဓိ႒ာန္၀င္ကာ လုပ္ၾကည့္ၾကတဲ့ သူေတြဆီက “ဥပုသ္ေန႔ကုိ မလြတ္တမ္း ဥပုသ္သီလ ေစာင့္မယ္ဆုိတဲ့ စိတ္ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေလးနဲ႔ ပထမဆုံး ဥပုသ္ေန႔မွာ ဥပုသ္ေစာင့္တာပဲ ရွိေသးတယ္ သိသိသာသာ ထူးျခားမႈေတြကုိ ခံစားရေၾကာင္း” ေျပာလာသံေတြ ၾကားသိရပါတယ္။ “ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မပါတဲ့ အဓိ႒ာန္ တစ္ခုအေနနဲ႔ ဒီႏွစ္၀ါတြင္း ဥပုသ္ေန႔ေတြမွာေတာ့ ဥပုသ္သီလကုိ မလြတ္တမ္း ေစာင့္ႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားမယ္”ဆုိတဲ့ ခုိင္မာတဲ့ သႏၷိ႒ာန္ စကားေလးေတြလည္း ၾကားခဲ့ရပါတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ သီလေစာင့္ထိန္းျခင္းဆုိတဲ့ အလုပ္ကုိ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးေနမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ဒီသီလရဲ႕ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ အက်ိဳးေက်းဇူးကေတာ့ ဘယ္သူ႔ထံမဆုိ ေရာက္ရွိလာမွာ အမွန္ပါပဲ။ လက္ေတြ႕လုပ္ျဖစ္ဖုိ႔နဲ႔ လုိခ်င္ေတာင့္တမႈ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ မလုပ္ျဖစ္ဖုိ႔ဘဲ အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒီလုိ သေဘာေတြမပါဘဲ လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္တဲ့ အလုပ္ျဖစ္လုိ႔ လုပ္ကုိလုပ္မယ္ဆုိတဲ့ စိတ္ဆုံးျဖတ္ခ်က္နဲ႔သာ လုပ္ေနမယ္ဆုိရင္ ကံကလည္း သူ႔အလုပ္သူလုပ္ေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔အက်ိဳးေပး သူေပးေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ သမထ၊ ၀ိပႆနာဆုိတဲ့ ဘာ၀နာ အလုပ္ေတြမွာလည္း ဒီအတုိင္းပါပဲ။ သမထဘာ၀နာရဲ႕ အစြမ္းသတၱိက အားထုတ္ေနစဲအခုိက္္မွာ ပူေလာင္မႈ ကိေလသာေတြကုိ ခြာထားၿပီး စိတ္အစဥ္ ၿငိမ္းေအးမႈကုိ ျဖစ္ေစကာ ပီတိတရားေတြကုိ တုိးပြားေစပါတယ္။ ၀ိပႆနာ အလုပ္ကေတာ့ လုပ္ရင္းလုပ္ရင္ ကိေလသာေတြကုိ ၀ိပႆနာဉာဏ္နဲ႔ အျမစ္ျပတ္ သတ္ေပးတဲ့ အစြမ္းသတၱိရွိပါတယ္။ ဒီ၀ိပႆနာ အလုပ္က ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈမ်ားေလ ဉာဏ္စဥ္ျမင့္ေလျဖစ္ၿပီး ဉာဏ္ေတြတက္တာနဲ႔ ကိေလသာတြကုိ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု သတ္သတ္ေပးသြားေစပါတယ္။ ေနာက္ဆုံး နိဗၺာန္ေရာက္တဲ့ အထိပုိ႔ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ဒီသမထ၊ ၀ိပႆနာ အလုပ္ဟာလည္း တကယ္ႀကိဳးႀကိဳးစားစားနဲ႔ လုပ္ရင္ ဘယ္သူမဆုိ လုပ္ႏုိင္သမွ် အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ လုပ္ႏုိင္သမွ် စိတ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ ကိေလသာေခါင္းပါးမႈ၊ အၾကြင္းမဲ့ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းမႈေတြကုိ ျဖစ္ေစပါတယ္။ စိတ္ကူးရင္ မဟုတ္ဘဲ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္မႈနဲ႔ သိရ၊ ခံစားရတဲ့ အလုပ္ေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီဘာ၀နာ အလုပ္ဟာလည္း တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတဲ့အလုပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္ လုပ္ေဆာင္ျဖစ္ဖုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဆုိလုိတာက ဗုဒၶဘာသာ တရားေတာ္မ်ားဟာ အက်င့္တရား ဦးစားေပးထားတဲ့ တရားေတာ္မ်ား ျဖစ္တဲ့အတြက္ အျခားကမၻာ့ဘာသာမ်ားနဲ႔ မတူဘဲ တမူထူးျခားေနတာ ျဖစ္ၿပီး သဒၶါ၊ ပညာ၊ ၀ိရိယတရားေတြ ယုတ္ေလ်ာ့လာတဲ့ ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ အႏွစ္သာရရွိေပမယ့္ အေရအတြက္ နည္းေနတဲ့သေဘာ သက္ေရာက္ေနေပမယ့္ လက္ေတြ႕လုပ္ရင္ လုပ္တဲ့အတုိင္း အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကုိ ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ ကမၻာတစ္၀ွန္းမွာ ဗုဒၶရဲ႕ တရားေတာ္မ်ားဟာ အစမ္းသပ္ခံႏုိင္တဲ့ တရားေတာ္မ်ား၊ ယုတၱိက်တဲ့ တရားေတာ္မ်ား၊ တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတဲ့ တရားေတာ္မ်ားအျဖစ္ မွတ္ေက်ာက္အတင္ခံကာ လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးသူေတြနဲ႔ တျဖည္းျဖည္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္လာတယ္ဆုိတာ သိေစလုိတာပါ။ သႏၵိ႒ိက ဂုဏ္ေတာ္အဖြင့္အတုိင္း တကယ္လုပ္ရင္ တကယ္ရတယ္ဆုိတာ လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္ရင္းျဖင့္ သိေစလုိတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ အေျပာမဟုတ္ အလုပ္နဲ႔ သက္ေသျပႏုိင္တဲ့ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ တရားေတာ္မ်ားကုိ ဟုိစာဖတ္၊ ဒီစာဖတ္၊ ဟိုေတြးဒီေတြး၊ ဟုိေ၀ဘန္ဒီေ၀ဘန္ လုပ္ေနၾကတာထက္ ဗုဒၶညြန္ျပတဲ့အတုိင္း လက္ေတြ႕လုိက္နာ က်င့္သုံးျခင္းျဖင့္ ကုိယ္ကုိယ္တိုင္ အက်ိဳးတရားကုိ လက္ေတြ႕ခံစားႏုိင္ေအာင္ က်င့္ႀကံႀကိဳးကုတ္ အားထုတ္ၿပီး ကုိယ္တုိင္ဒိ႒ မ်က္ျမင္သိျမင္ႏုိင္တဲ့ ဂုဏ္ေတာ္အထူးကုိ အရယူၾကည့္ၾကဖုိ႔ တုိက္တြန္းရင္း သီလကုိ အေျခခံတဲ့ ဒါန၊ ဘာ၀နာ အလုပ္မ်ားရဲ႕ လက္ေတြ႕ဆန္တဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ အေၾကာင္း တစ္ေစ့တစ္ေစာင္း တင္ျပလုိက္ရပါတယ္။
