တစ္ေန႔ ဘုန္းဘုန္းတစ္ပါးတည္း ဆရာ၀န္ရက္ခ်ိန္းျပည့္လုိ႔ ေဆ႐ုံးသြားျပတုန္းက ေဆး႐ုံမွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဖုိ႔ အၾကာႀကီး ေစာင့္လုိက္ရတဲ့ အျဖစ္နဲ႔ႀကဳံခဲ့ရပါတယ္။ ပုံမွန္ဆုိရင္ ေရာက္ၿပီးသိပ္မၾကာဘူး ဆရာ၀န္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႕ခြင့္ရတတ္ပါတယ္။ အဲဒီေန႔က ဆရာ၀န္းႀကီးမွာ လူနာမၾကည့္အားႏုိင္ေသးဘဲ ျပႆနာ ေျဖရွင္းေပးေနရတဲ့အတြက္ အၾကာႀကီး ေစာင့္ေနရခဲ့ရတာပါ။ အဲလုိေစာင့္ေနရတာကုိ အားနာတဲ့အတြက္ သူနာျပဳဆရာမေလး တစ္ေယာက္က ေတာင္းပန္ရွာပါတယ္။ သူနာျပဳ ဆရာမေလး တစ္ေယာက္နဲ႔ လူနာေစာင့္ မိန္ကေလးတစ္ေယာက္ ျပႆနာျဖစ္ၿပီး ဆရာ၀န္ႀကီးဆီေရာက္လာတဲ့ အတြက္ ဆရာ၀န္ႀကီးက ေျဖရွင္းေပးေနရလုိ႔ ခဏသီးခံၿပီး ေစာင့္ေပးပါလုိ႔ ႐ုိ႐ုိေသေသ ေျပာရွာပါတယ္။ သိတဲ့အတုိင္း ဘုန္းဘုန္းလည္း စပ္စပ္စုစု ဘယ္လုိျဖစ္ၾကတာလဲလုိ႔ ေမးလုိက္မိပါတယ္။ ဒီေတာ့ သူနာျပဳဆရာမေလးက ``တစ္ျခားမဟုတ္ဘူး အရွင္ဘုရားေရ… စကား… စကား… ေပါ့ဘုရား… စကားေျပာ မွားၾကတာေပါ့ဘုရား..``လုိ႔ တုိတုိပဲ ေျပာၿပီးထြက္သြားပါတယ္။ ဘုန္းဘုန္းလည္း သူနာျပဳဆရာမေလး ေျပာတာကုိ နားေထာင္ၿပီး ဆရာ၀န္ကုိေစာင့္ရင္း အေတြးနယ္ခ်ဲ႕မိပါေတာ့တယ္။
``ေအာ္… စကား… စကား… တစ္ခါတစ္ရံ စ ရာကေန ကား သြားတတ္ပါလား`` လုိ႔ ကေလးကလား အေတြးပြားမိပါတယ္။ ဟုတ္တယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ဘာမဟုတ္တဲ့ စတာေနာက္တာေလးကစၿပီး အႀကီးအက်ယ္ ရန္ျဖစ္တဲ့အထိ ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။ ေသခ်ာျပန္ေတြးၾကည့္ရင္ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးၾကားမွာ စကားအေျပာ မတတ္ၾကလုိ႔၊ စကားအေျပာမွားၾကလုိ႔ နားလည္မႈလဲြရာကေန ျပႆနာေတြ ျဖစ္တတ္တာကုိ ေတြ႕ရမွာပါ။ ``အေျပာမတတ္ေတာ့ ဆဲသလုိ``ဆုိတဲ့ ျမန္မာစကားပုံလုိေပ့ါ။ စကားအေျပာ မတတ္တဲ့အတြက္ တစ္ဘက္လူမွာ ပိတ္သေလးနဲ႔ ေဘးျပစ္သလုိ ခံရတဲ့အျဖစ္ေတြ မနည္းပါဘူး။ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္လည္း ႀကဳံဖူးၾကမွာပါ။ ဒါေတြဟာ စကားေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာေတြပါ။ ဒါေၾကာင့္ စကားေျပာတဲ့အခါမွာ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့ စကားမ်ိဳးထက္ သိမ္ေမြးႏူးညံ့ၿပီး ခ်ိဳသာတဲ့ စကားေလးေတြကုိ ေရြးၿပီးေျပာဆုိတတ္ဖုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ သူသူကုိယ္ကုိယ္ ခ်ိဳသာႏူးညံ့တဲ့ စကားကုိပဲ ၾကားခ်င္ၾကတာပါ။ တစ္ျခားသူမေျပာနဲ႔ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ျပန္ၿပီးေတြးၾကည့္ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ ကုိယ့္ကုိအျပစ္ေျပာတဲ့စကား အပုတ္ခ်တဲ့စကား ႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကားဆုိရင္ မခံႏုိင္ၾကပါဘူး။ ဒီလုိပဲ ကုိယ္နဲ႕ခ်ိန္ထုိးၿပီး ကုိယ္တုိင္မခံႏုိင္တဲ့စကားမ်ိဳးကုိ သူတစ္ပါးကုိလည္း မေျပာမိေအာင္ ႀကိဳးစားသင့္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကားကုိ လူမေျပာနဲ႔ တိရစၦာန္ေတာင္ မႀကိဳက္ၾကပါဘူး။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အားလုံးသိၿပီးသား ၾကားဖူးသားျဖစ္တဲ့ ဇာတ္ေတာ္ေလးအေၾကာင္း ေျပာျပလုိပါတယ္။ ၾကားဖူးထပ္မံေပါ့။ ဇာတ္ေတာ္ရဲ႕ အမည္က နႏၵိ၀ိသာလ ဇာတ္ေတာ္ပါ။
ေရွးတုန္းက တကၠသုိလ္ျပည္မွာ ဂႏၶာရမင္း ထီးနန္းအုပ္ခ်ဳပ္ခ်ိန္က ဘုန္းဘုန္းတုိ႔ ဘုရားေလာင္းဟာ ႏြားမ်ိဳးမွာ လာျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ ဘုရားေလာင္းႏြားလားရဲ႕ သခင္ဟာ ဘုရားေလာင္းႏြားကုိ ပုဏၰားတစ္ေယာက္ထံ လွဴလုိက္ပါတယ္။ ပုဏၰားဟာ ဘုရားေလာင္းႏြားကုိ နႏၵိ၀ိသာလလုိ႔ အမည္ေပးၿပီး ျမက္မေကၽြးဘဲ ယာဂု၊ထမင္း စတာေတြကုိ ေကၽြးတဲ့အတြက္ ဘုရားေလာင္းႏြားဟာ အလြန္ခြန္အားေကာင္းတဲ့ ႏြားလားျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ ဘုရားေလာင္းႏြားဟာ ပုဏၰားႀကီးကုိ ေမြးေက်းဇူးဆပ္ခ်င္တဲ့အတြက္ ``ပုဏၰား သြားပါ။ ဒီၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ေဂါ၀ိတၱကေသေ႒းကုိ ငါ့ႏြားဟာ လွည္းတစ္ရာကုိ ႐ုန္းႏုိင္တယ္လုိ႔ေျပာၿပီး အသျပာတစ္ေထာင္ေၾကး အေလာင္းအစားလုပ္ပါ``ပါလုိ႔ ေျပာၿပီး ေလာင္းခုိင္းပါတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ အေလာင္းအစား ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆုိၾကပါစုိ႔..။ ပုဏၰားဟာ လွည္းအစီးတစ္ရာကုိ သဲေက်ာက္အျပည့္တင္ၿပီး လွည္းဦးမွာထုိင္ကာ ``ဟဲ့… ေကာက္က်စ္တဲ့ႏြား၊ ႐ုိင္းစုိင္းတဲ့ႏြား ႐ုန္းလိုက္စမ္း`` စတဲ့ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကားေတြနဲ႔ လွည္းကုိေမာင္းပါတယ္။ ဒီအခါ ဘုရားေလာင္းႏြားဟာ လုံး၀မ႐ုန္းဘဲ စုံရပ္ေနလုိ႔ ပုဏၰားႀကီး ေလာင္းေၾကး႐ႈံးသြားပါတယ္။ ပုဏၰားႀကီးဟာ ေငြတစ္ေထာင္႐ႈံးလုိ႔ စိတ္မခ်မ္းမသာျဖစ္ေနတုန္း ဘုရားေလာင္းႏြားလားက ပုဏၰားႀကီးကုိ ``ပုဏၰား.. ငါဟာ ဒီအိမ္မွာေနလာခဲ့တာ ၾကပါၿပီ၊ ငါ့ေၾကာင့္ ပ်က္ဆီးဆုံး႐ႈံးသြားတဲ့ ပစၥည္းဥစၥာဆုိတာ၊ သင့္အက်ိဳး ပ်က္ဆီးသြားတယ္ဆုိတာ မရွိဖူးပါဘဲနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ငါ့ကုိ ဒီလုိ႐ုိင္းစုိင္း ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကားေတြနဲ႔ ေျပာခုိင္းရတာလဲ… သြားပါ… ေနာက္တစ္ခါ အသျပာႏွစ္ေထာင္ေၾကး ေလာင္းေၾကးထပ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ ငါ့ကုိ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကားေတြ မေျပာမိေအာင္ သတိထားပါ`` ဟုေျပာၿပီး အေလာင္းအစား ထပ္လုပ္ခုိင္းပါတယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ့ ပုဏၰားႀကီးက ``လိမၼာတဲ့ ခ်စ္သား… ႐ုန္းျပလုိက္စမ္းပါ… ႀကိဳးစားလုိက္စမ္းပါ..`` ဆုိတဲ့ ႏူးည့ံသိမ္ေမြ႕တဲ့ စကားေတြနဲ႔ ခုိင္းတဲ့အတြက္ ဘုရားေလာင္းႏြားလားဟာ အလြယ္တကူပဲ ရုန္းျပၿပီး ေလာင္းေၾကးကုိ အႏုိင္ရေစခဲ့ပါတယ္။
ဒီဇာတ္ေတာ္ဟာ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ တကယ့္အျဖစ္မွန္ အတိတ္ဇာတ္ေၾကာင္းေလးပါ။ ဒီဇာတ္ေတာ္ကုိ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကားကုိ လူမေျပာနဲ႔ တိရစၦာန္ေတာင္ မႀကိဳက္ဘူးဆုိတာ အလြယ္တကူ နားလည္သေဘာေပါက္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီဥပမာကုိ သာဓကယူၿပီး ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကားကုိ မေျပာဆုိမိေအာင္ အထူးသတိျပဳ ဆင္ျခင္သင့္လွပါတယ္။
မွန္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ပါးစပ္ဆုိတာ စားဖုိ႔နဲ႔ ေျပာဖုိ႔သဘာ၀က ဖန္တီးေပးထားတာျဖစ္တဲ့ အတြက္ ပါးစပ္ပါရင္ေတာ့ ေျပာၾကမွာပါ။ အဲလုိေျပာတဲ့အခါမွာသာ သတိျပဳဆင္ျခင္ ေျပာဆုိၾကဖုိ႔ပါ။ ပါးစပ္ကထြက္တဲ့ စကားဟာ ႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကား၊ ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကား၊ အကုသုိလ္ျဖစ္မယ့္ စကားမ်ိဳးမျဖစ္ဖုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လည္းဆုိေတာ့ ဒီႏႈတ္ကထြက္တဲ့ စကားေၾကာင့္ပဲ ဘ၀မွာ ပစၥဳပၸန္သံသရာ ေကာင္းက်ိဳးဆုိးက်ိဳးေတြကုိ ျဖစ္ေစလုိ႔ပါ။ ႏႈတ္ကထြက္တဲ့စကားဟာ ကုသိုလ္ျဖစ္မယ့္စကားမ်ိဳးဆုိ ေကာင္းက်ိဳးျဖစ္ေစၿပီး အကုသုိလ္ျဖစ္မယ့္ စကားမ်ိဳးဆုိ မေကာင္းက်ိဳးကုိ ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ပါ။ စာလုိေျပာရင္ သုစ႐ုိက္နဲ႔ ဒုစ႐ုိက္ေပါ့။ ဗုဒၶစာေပမ်ားမွာ စကားနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ မုသာ၀ါဒဆုိတဲ့ မဟုတ္မမွန္ လိမ္ညာေျပာဆုိတဲ့ စကား၊ ပိသုဏ၀ါစာဆုိတဲ့ ေခ်ာပစ္ကုန္းတုိက္တဲ့ စကား၊ ဖ႐ုသ၀ါစာဆုိတဲ့ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့ စကား၊ သမၹပၸလာပ၀စာဆုိတဲ့ အေပါ့အဖ်င္း အႏွစ္ကင္းၿပီး အက်ိဳးမရွိတဲ့ စကားမ်ား မေျပာဆုိမိဖုိ႔၊ ဒီစကားမ်ားကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး သမၼာ၀ါစာလုိ႔ေခၚတဲ့ မွန္ကန္တဲ့စကားမ်ိဳး ေျပာဆုိဖုိ႔ လမ္းညႊန္ျပသပါတယ္။ သမၼာ၀ါစာဆုိတာ ခုနေျပာခဲ့တဲ့ စကားေတြရဲ႕ ဆန္က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့ မွန္ကန္တဲ့စကား၊ ေခ်ာပစ္ကုန္းတုိက္မႈမွ ေရွာင္ၾကဥ္တဲ့စကား၊ ႏူးညံ့သိမ့္ေမြ႕တဲ့စကား၊ အႏွစ္ရွိတဲ့စကားေတြကုိ ေျပာတာပါ။
ဟုတ္ပါတယ္။ စကားဆုိတာ ေျပာတုိင္းမေကာင္းသလုိ ေျပာေကာင္းတုိင္းလည္း မေျပာရပါဘူး။ တစ္ခါတစ္ရံ ေျပာေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ေျပာေနေပမယ့္ ကုိယ္ေျပာတဲ့စကားေတြဟာ အႏွစ္မရွိ အေရမရ အဖတ္မရ၊ သူလည္းအက်ိဳးမရွိ၊ ကုိယ္လည္းအက်ိဳးမရွိတဲ့ စကားမ်ိဳးေတြသာ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ တစ္ဘက္သားကုိ အျပစ္ေျပာတဲ့စကားေတြ ျဖစ္ေနတတ္ၿပီး တစ္ခါတစ္ေလ ႐ုိင္းစုိင္းၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကားေတြလည္း ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဒီလုိ အက်ိဳးမရွိတ့ဲ စကားေတြေၾကာင့္ပဲ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ျပႆနာေတြျဖစ္၊ အထင္မွားအျမင္မွားေတြျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆုံးမေခၚႏုိင္ မေျပာႏုိင္ျဖစ္ကုန္ၾကတာပါ။ ဒါေတြဟာ အရင္းစစ္လုိက္ေတာ့ စကားေၾကာင့္ဆုိတာ ေတြ႔ရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေရွးေရွးပညာရွိမ်ားဟာ စကားကုိ လုိမွေျပာၿပီး မလုိရင္ဘာမွ မေျပာဘဲ ေနေလ့ရွိၾကတာပါ။
ျမန္မာ့ဗုဒၶသာသနာ့ သမုိင္းမွာ ေရငုံဆရာေတာ္လုိ႔ နာမည္ႀကီးတဲ့ ဆရာေတာ္ႀကီးတစ္ပါး ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဆရာေတာ္ဟာ စာခ်ခ်ိန္၊ တရားေဟာခ်ိန္၊ ဆြမ္စားခ်ိန္နဲ႔ အိပ္ခ်ိန္ေတြကလဲြၿပီး က်န္တဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ ပါးစပ္ထဲေရငုံၿပီး ေနတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရငုံဆရာေတာ္လုိ႔ အမည္တြင္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔ ဒီလုိေရငုံထားရတာလဲ ဆုိရင္ ပါးစပ္က မလုိအပ္တဲ့စကား၊ အက်ိဳးမရွိတဲ့စကား၊ အကုသုိလ္ျဖစ္မယ့္ စကားေတြ မေျပာမိေအာင္လုိ႔လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ၾကည္ညိဳစရာေကာင္းလုိက္တဲ့ ေရွးပညာရွိမ်ားရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြဟာ ေနာင္းလူေတြအတြက္ ပညာယူစရာေတြခ်ည္းပါပဲ။ ထားပါေတာ့။ ေျပာခ်င္တာက စကားနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ပါ။ လူအမ်ိဳးမ်ိဳး စ႐ုိက္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ လူ႔ေဘာင္အဖဲြ႕အစည္းၾကားမွာ ေနရတဲ့အတြက္ ပညာရွိမ်ား၊ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားလုိ ကုိယ္ကမေနႏုိင္ေပမယ့္ စကားဆုိတာ သတိထားေျပာဆုိ ေလ့က်င့္မယ္ဆုိရင္ အျပစ္ကင္းၿပီး ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕လာတတ္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ စကားေျပာဆုိတဲ့အခါမွာ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိနဲ႔ ယွဥ္ၿပီး ေျပာဆုိၾကည့္ၾကဖုိ႔ပါ။ ကုိယ္ကဒီလုိစကားမ်ိဳး၊ ဒီလုိအေျပာအဆုိမ်ိဳး မႀကိဳက္သလုိ တစ္ျခားသူေတြလည္း ႀကိဳက္မွာမဟုတ္ပါဘူးဆုိတဲ့ ကိုယ္ခ်င္းစာစိတ္နဲ႔ ေျပာဆုိၾကည့္ရင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အဆင္ေျပတတ္ပါတယ္။ ကုိယ့္ကုိ အျပစ္ေျပာတဲ့စကား၊ ဆဲဆုိႀကိမ္းေမာင္းတဲ့စကား၊ အက်ိဳးမရွိတဲ့စကားကုိ ေျပာလာရင္ မႀကိဳက္တတ္သလုိ တစ္ျခားသူေတြလည္း ႀကိဳက္မွာမဟုတ္ဘူးဆုိတဲ့ ကုိယ္ခ်င္းစာတရားနဲ႔ စကားအေျပာအဆုိ ဆင္ျခင္မယ္ဆုိရင္ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး စကားနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ျပႆနာျဖစ္ဖုိ႔ အေၾကာင္းနည္းသြားတတ္ပါတယ္။ အေျပာလြယ္သေလာက္ အလုပ္ခက္တတ္ေပမယ့္ တျဖည္းျဖည္း ေလ့က်င့္မယ္ဆုိရင္ ေအာင္ျမင္လာတတ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ``စကား… စကား… ေျပာပါမ်ား စကားထဲက ဇာတိျပ`` ဆုိသလုိ မျဖစ္ရေအာင္ စကားေျပာဆုိတဲ့အခါ အထူးသတိျပဳ ဆင္ျခင္ၾကဖုိ႔လုိေၾကာင္း ဆုိျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ပါးစပ္ဆုိတာ အယုတ္တမာကုိလည္း ေျပာတတ္၊ အဟုတ္မွန္တာကုိလည္း ေျပာတတ္တဲ့အတြက္ အယုတ္တမာစကား၊ မဟုတ္မမွန္စကားမ်ား မေျပာျဖစ္ေအာင္ ကုိယ္ခ်င္စာစိတ္ေလးမ်ား လက္ကုိင္ထားၿပီး ႏူးညံ့တဲ့စကား၊ အက်ိဳးရွိတဲ့စကား၊ မွန္ကန္တဲ့စကားေတြ ေျပာဆုိတတ္ေအာင္၊ ေျပာဆုိႏုိင္ေအာင္ တျဖည္းျဖည္းေလ့က်င့္ ယူႏုိင္ၾကဖုိ႔ သတိေပးတုိက္တြန္း လုိက္ရပါတယ္။ အားလုံး… စကားေျပာတတ္ၾကပါေစ…
``ေအာ္… စကား… စကား… တစ္ခါတစ္ရံ စ ရာကေန ကား သြားတတ္ပါလား`` လုိ႔ ကေလးကလား အေတြးပြားမိပါတယ္။ ဟုတ္တယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ ဘာမဟုတ္တဲ့ စတာေနာက္တာေလးကစၿပီး အႀကီးအက်ယ္ ရန္ျဖစ္တဲ့အထိ ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။ ေသခ်ာျပန္ေတြးၾကည့္ရင္ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးၾကားမွာ စကားအေျပာ မတတ္ၾကလုိ႔၊ စကားအေျပာမွားၾကလုိ႔ နားလည္မႈလဲြရာကေန ျပႆနာေတြ ျဖစ္တတ္တာကုိ ေတြ႕ရမွာပါ။ ``အေျပာမတတ္ေတာ့ ဆဲသလုိ``ဆုိတဲ့ ျမန္မာစကားပုံလုိေပ့ါ။ စကားအေျပာ မတတ္တဲ့အတြက္ တစ္ဘက္လူမွာ ပိတ္သေလးနဲ႔ ေဘးျပစ္သလုိ ခံရတဲ့အျဖစ္ေတြ မနည္းပါဘူး။ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္လည္း ႀကဳံဖူးၾကမွာပါ။ ဒါေတြဟာ စကားေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာေတြပါ။ ဒါေၾကာင့္ စကားေျပာတဲ့အခါမွာ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့ စကားမ်ိဳးထက္ သိမ္ေမြးႏူးညံ့ၿပီး ခ်ိဳသာတဲ့ စကားေလးေတြကုိ ေရြးၿပီးေျပာဆုိတတ္ဖုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ သူသူကုိယ္ကုိယ္ ခ်ိဳသာႏူးညံ့တဲ့ စကားကုိပဲ ၾကားခ်င္ၾကတာပါ။ တစ္ျခားသူမေျပာနဲ႔ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ျပန္ၿပီးေတြးၾကည့္ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ ကုိယ့္ကုိအျပစ္ေျပာတဲ့စကား အပုတ္ခ်တဲ့စကား ႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကားဆုိရင္ မခံႏုိင္ၾကပါဘူး။ ဒီလုိပဲ ကုိယ္နဲ႕ခ်ိန္ထုိးၿပီး ကုိယ္တုိင္မခံႏုိင္တဲ့စကားမ်ိဳးကုိ သူတစ္ပါးကုိလည္း မေျပာမိေအာင္ ႀကိဳးစားသင့္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကားကုိ လူမေျပာနဲ႔ တိရစၦာန္ေတာင္ မႀကိဳက္ၾကပါဘူး။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အားလုံးသိၿပီးသား ၾကားဖူးသားျဖစ္တဲ့ ဇာတ္ေတာ္ေလးအေၾကာင္း ေျပာျပလုိပါတယ္။ ၾကားဖူးထပ္မံေပါ့။ ဇာတ္ေတာ္ရဲ႕ အမည္က နႏၵိ၀ိသာလ ဇာတ္ေတာ္ပါ။
ေရွးတုန္းက တကၠသုိလ္ျပည္မွာ ဂႏၶာရမင္း ထီးနန္းအုပ္ခ်ဳပ္ခ်ိန္က ဘုန္းဘုန္းတုိ႔ ဘုရားေလာင္းဟာ ႏြားမ်ိဳးမွာ လာျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ ဘုရားေလာင္းႏြားလားရဲ႕ သခင္ဟာ ဘုရားေလာင္းႏြားကုိ ပုဏၰားတစ္ေယာက္ထံ လွဴလုိက္ပါတယ္။ ပုဏၰားဟာ ဘုရားေလာင္းႏြားကုိ နႏၵိ၀ိသာလလုိ႔ အမည္ေပးၿပီး ျမက္မေကၽြးဘဲ ယာဂု၊ထမင္း စတာေတြကုိ ေကၽြးတဲ့အတြက္ ဘုရားေလာင္းႏြားဟာ အလြန္ခြန္အားေကာင္းတဲ့ ႏြားလားျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ ဘုရားေလာင္းႏြားဟာ ပုဏၰားႀကီးကုိ ေမြးေက်းဇူးဆပ္ခ်င္တဲ့အတြက္ ``ပုဏၰား သြားပါ။ ဒီၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ေဂါ၀ိတၱကေသေ႒းကုိ ငါ့ႏြားဟာ လွည္းတစ္ရာကုိ ႐ုန္းႏုိင္တယ္လုိ႔ေျပာၿပီး အသျပာတစ္ေထာင္ေၾကး အေလာင္းအစားလုပ္ပါ``ပါလုိ႔ ေျပာၿပီး ေလာင္းခုိင္းပါတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ အေလာင္းအစား ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆုိၾကပါစုိ႔..။ ပုဏၰားဟာ လွည္းအစီးတစ္ရာကုိ သဲေက်ာက္အျပည့္တင္ၿပီး လွည္းဦးမွာထုိင္ကာ ``ဟဲ့… ေကာက္က်စ္တဲ့ႏြား၊ ႐ုိင္းစုိင္းတဲ့ႏြား ႐ုန္းလိုက္စမ္း`` စတဲ့ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကားေတြနဲ႔ လွည္းကုိေမာင္းပါတယ္။ ဒီအခါ ဘုရားေလာင္းႏြားဟာ လုံး၀မ႐ုန္းဘဲ စုံရပ္ေနလုိ႔ ပုဏၰားႀကီး ေလာင္းေၾကး႐ႈံးသြားပါတယ္။ ပုဏၰားႀကီးဟာ ေငြတစ္ေထာင္႐ႈံးလုိ႔ စိတ္မခ်မ္းမသာျဖစ္ေနတုန္း ဘုရားေလာင္းႏြားလားက ပုဏၰားႀကီးကုိ ``ပုဏၰား.. ငါဟာ ဒီအိမ္မွာေနလာခဲ့တာ ၾကပါၿပီ၊ ငါ့ေၾကာင့္ ပ်က္ဆီးဆုံး႐ႈံးသြားတဲ့ ပစၥည္းဥစၥာဆုိတာ၊ သင့္အက်ိဳး ပ်က္ဆီးသြားတယ္ဆုိတာ မရွိဖူးပါဘဲနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ငါ့ကုိ ဒီလုိ႐ုိင္းစုိင္း ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကားေတြနဲ႔ ေျပာခုိင္းရတာလဲ… သြားပါ… ေနာက္တစ္ခါ အသျပာႏွစ္ေထာင္ေၾကး ေလာင္းေၾကးထပ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ ငါ့ကုိ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကားေတြ မေျပာမိေအာင္ သတိထားပါ`` ဟုေျပာၿပီး အေလာင္းအစား ထပ္လုပ္ခုိင္းပါတယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ့ ပုဏၰားႀကီးက ``လိမၼာတဲ့ ခ်စ္သား… ႐ုန္းျပလုိက္စမ္းပါ… ႀကိဳးစားလုိက္စမ္းပါ..`` ဆုိတဲ့ ႏူးည့ံသိမ္ေမြ႕တဲ့ စကားေတြနဲ႔ ခုိင္းတဲ့အတြက္ ဘုရားေလာင္းႏြားလားဟာ အလြယ္တကူပဲ ရုန္းျပၿပီး ေလာင္းေၾကးကုိ အႏုိင္ရေစခဲ့ပါတယ္။
ဒီဇာတ္ေတာ္ဟာ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ တကယ့္အျဖစ္မွန္ အတိတ္ဇာတ္ေၾကာင္းေလးပါ။ ဒီဇာတ္ေတာ္ကုိ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကားကုိ လူမေျပာနဲ႔ တိရစၦာန္ေတာင္ မႀကိဳက္ဘူးဆုိတာ အလြယ္တကူ နားလည္သေဘာေပါက္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီဥပမာကုိ သာဓကယူၿပီး ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကားကုိ မေျပာဆုိမိေအာင္ အထူးသတိျပဳ ဆင္ျခင္သင့္လွပါတယ္။
မွန္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ပါးစပ္ဆုိတာ စားဖုိ႔နဲ႔ ေျပာဖုိ႔သဘာ၀က ဖန္တီးေပးထားတာျဖစ္တဲ့ အတြက္ ပါးစပ္ပါရင္ေတာ့ ေျပာၾကမွာပါ။ အဲလုိေျပာတဲ့အခါမွာသာ သတိျပဳဆင္ျခင္ ေျပာဆုိၾကဖုိ႔ပါ။ ပါးစပ္ကထြက္တဲ့ စကားဟာ ႐ုိင္းစုိင္းတဲ့စကား၊ ၾကမ္းတမ္းတဲ့စကား၊ အကုသုိလ္ျဖစ္မယ့္ စကားမ်ိဳးမျဖစ္ဖုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လည္းဆုိေတာ့ ဒီႏႈတ္ကထြက္တဲ့ စကားေၾကာင့္ပဲ ဘ၀မွာ ပစၥဳပၸန္သံသရာ ေကာင္းက်ိဳးဆုိးက်ိဳးေတြကုိ ျဖစ္ေစလုိ႔ပါ။ ႏႈတ္ကထြက္တဲ့စကားဟာ ကုသိုလ္ျဖစ္မယ့္စကားမ်ိဳးဆုိ ေကာင္းက်ိဳးျဖစ္ေစၿပီး အကုသုိလ္ျဖစ္မယ့္ စကားမ်ိဳးဆုိ မေကာင္းက်ိဳးကုိ ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ပါ။ စာလုိေျပာရင္ သုစ႐ုိက္နဲ႔ ဒုစ႐ုိက္ေပါ့။ ဗုဒၶစာေပမ်ားမွာ စကားနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ မုသာ၀ါဒဆုိတဲ့ မဟုတ္မမွန္ လိမ္ညာေျပာဆုိတဲ့ စကား၊ ပိသုဏ၀ါစာဆုိတဲ့ ေခ်ာပစ္ကုန္းတုိက္တဲ့ စကား၊ ဖ႐ုသ၀ါစာဆုိတဲ့ ၾကမ္းတမ္း႐ုိင္းစုိင္းတဲ့ စကား၊ သမၹပၸလာပ၀စာဆုိတဲ့ အေပါ့အဖ်င္း အႏွစ္ကင္းၿပီး အက်ိဳးမရွိတဲ့ စကားမ်ား မေျပာဆုိမိဖုိ႔၊ ဒီစကားမ်ားကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး သမၼာ၀ါစာလုိ႔ေခၚတဲ့ မွန္ကန္တဲ့စကားမ်ိဳး ေျပာဆုိဖုိ႔ လမ္းညႊန္ျပသပါတယ္။ သမၼာ၀ါစာဆုိတာ ခုနေျပာခဲ့တဲ့ စကားေတြရဲ႕ ဆန္က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့ မွန္ကန္တဲ့စကား၊ ေခ်ာပစ္ကုန္းတုိက္မႈမွ ေရွာင္ၾကဥ္တဲ့စကား၊ ႏူးညံ့သိမ့္ေမြ႕တဲ့စကား၊ အႏွစ္ရွိတဲ့စကားေတြကုိ ေျပာတာပါ။
ဟုတ္ပါတယ္။ စကားဆုိတာ ေျပာတုိင္းမေကာင္းသလုိ ေျပာေကာင္းတုိင္းလည္း မေျပာရပါဘူး။ တစ္ခါတစ္ရံ ေျပာေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ေျပာေနေပမယ့္ ကုိယ္ေျပာတဲ့စကားေတြဟာ အႏွစ္မရွိ အေရမရ အဖတ္မရ၊ သူလည္းအက်ိဳးမရွိ၊ ကုိယ္လည္းအက်ိဳးမရွိတဲ့ စကားမ်ိဳးေတြသာ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ တစ္ဘက္သားကုိ အျပစ္ေျပာတဲ့စကားေတြ ျဖစ္ေနတတ္ၿပီး တစ္ခါတစ္ေလ ႐ုိင္းစုိင္းၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကားေတြလည္း ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဒီလုိ အက်ိဳးမရွိတ့ဲ စကားေတြေၾကာင့္ပဲ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ျပႆနာေတြျဖစ္၊ အထင္မွားအျမင္မွားေတြျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆုံးမေခၚႏုိင္ မေျပာႏုိင္ျဖစ္ကုန္ၾကတာပါ။ ဒါေတြဟာ အရင္းစစ္လုိက္ေတာ့ စကားေၾကာင့္ဆုိတာ ေတြ႔ရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေရွးေရွးပညာရွိမ်ားဟာ စကားကုိ လုိမွေျပာၿပီး မလုိရင္ဘာမွ မေျပာဘဲ ေနေလ့ရွိၾကတာပါ။
ျမန္မာ့ဗုဒၶသာသနာ့ သမုိင္းမွာ ေရငုံဆရာေတာ္လုိ႔ နာမည္ႀကီးတဲ့ ဆရာေတာ္ႀကီးတစ္ပါး ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဆရာေတာ္ဟာ စာခ်ခ်ိန္၊ တရားေဟာခ်ိန္၊ ဆြမ္စားခ်ိန္နဲ႔ အိပ္ခ်ိန္ေတြကလဲြၿပီး က်န္တဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ ပါးစပ္ထဲေရငုံၿပီး ေနတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရငုံဆရာေတာ္လုိ႔ အမည္တြင္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔ ဒီလုိေရငုံထားရတာလဲ ဆုိရင္ ပါးစပ္က မလုိအပ္တဲ့စကား၊ အက်ိဳးမရွိတဲ့စကား၊ အကုသုိလ္ျဖစ္မယ့္ စကားေတြ မေျပာမိေအာင္လုိ႔လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ၾကည္ညိဳစရာေကာင္းလုိက္တဲ့ ေရွးပညာရွိမ်ားရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြဟာ ေနာင္းလူေတြအတြက္ ပညာယူစရာေတြခ်ည္းပါပဲ။ ထားပါေတာ့။ ေျပာခ်င္တာက စကားနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ပါ။ လူအမ်ိဳးမ်ိဳး စ႐ုိက္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတဲ့ လူ႔ေဘာင္အဖဲြ႕အစည္းၾကားမွာ ေနရတဲ့အတြက္ ပညာရွိမ်ား၊ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားလုိ ကုိယ္ကမေနႏုိင္ေပမယ့္ စကားဆုိတာ သတိထားေျပာဆုိ ေလ့က်င့္မယ္ဆုိရင္ အျပစ္ကင္းၿပီး ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕လာတတ္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ စကားေျပာဆုိတဲ့အခါမွာ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိနဲ႔ ယွဥ္ၿပီး ေျပာဆုိၾကည့္ၾကဖုိ႔ပါ။ ကုိယ္ကဒီလုိစကားမ်ိဳး၊ ဒီလုိအေျပာအဆုိမ်ိဳး မႀကိဳက္သလုိ တစ္ျခားသူေတြလည္း ႀကိဳက္မွာမဟုတ္ပါဘူးဆုိတဲ့ ကိုယ္ခ်င္းစာစိတ္နဲ႔ ေျပာဆုိၾကည့္ရင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အဆင္ေျပတတ္ပါတယ္။ ကုိယ့္ကုိ အျပစ္ေျပာတဲ့စကား၊ ဆဲဆုိႀကိမ္းေမာင္းတဲ့စကား၊ အက်ိဳးမရွိတဲ့စကားကုိ ေျပာလာရင္ မႀကိဳက္တတ္သလုိ တစ္ျခားသူေတြလည္း ႀကိဳက္မွာမဟုတ္ဘူးဆုိတဲ့ ကုိယ္ခ်င္းစာတရားနဲ႔ စကားအေျပာအဆုိ ဆင္ျခင္မယ္ဆုိရင္ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး စကားနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ျပႆနာျဖစ္ဖုိ႔ အေၾကာင္းနည္းသြားတတ္ပါတယ္။ အေျပာလြယ္သေလာက္ အလုပ္ခက္တတ္ေပမယ့္ တျဖည္းျဖည္း ေလ့က်င့္မယ္ဆုိရင္ ေအာင္ျမင္လာတတ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ``စကား… စကား… ေျပာပါမ်ား စကားထဲက ဇာတိျပ`` ဆုိသလုိ မျဖစ္ရေအာင္ စကားေျပာဆုိတဲ့အခါ အထူးသတိျပဳ ဆင္ျခင္ၾကဖုိ႔လုိေၾကာင္း ဆုိျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ပါးစပ္ဆုိတာ အယုတ္တမာကုိလည္း ေျပာတတ္၊ အဟုတ္မွန္တာကုိလည္း ေျပာတတ္တဲ့အတြက္ အယုတ္တမာစကား၊ မဟုတ္မမွန္စကားမ်ား မေျပာျဖစ္ေအာင္ ကုိယ္ခ်င္စာစိတ္ေလးမ်ား လက္ကုိင္ထားၿပီး ႏူးညံ့တဲ့စကား၊ အက်ိဳးရွိတဲ့စကား၊ မွန္ကန္တဲ့စကားေတြ ေျပာဆုိတတ္ေအာင္၊ ေျပာဆုိႏုိင္ေအာင္ တျဖည္းျဖည္းေလ့က်င့္ ယူႏုိင္ၾကဖုိ႔ သတိေပးတုိက္တြန္း လုိက္ရပါတယ္။ အားလုံး… စကားေျပာတတ္ၾကပါေစ…
